خبر
رییس اداره معاضدت کانون وکلای مرکزدرگفت‌وگوباایسنا: خدمات مشاوره‌یی ما رایگان است / بدعت187به دلیل کمبود وکیل نبود / اولین وظیفه وکیل سازش بین طرفین پرونده است
526
وظيفه اصلي اداره معاضدت کانون وکلاي دادگستري مرکز ارايه خدمات رايگان مشاوره حقوقي به شهروندان و در اختيار قراردادن وکيل رايگان براي کساني است که شرايط قانوني گرفتن وکيل معاضدتي را داشته باشند.ساختمان اداره معاضدت کانون اخيرا از محل ساختمان مرکزي کانون در ميدان آرژانتين به سعدي شمالي منتقل شده است. اولين سوال را پيش از شروع رسمي گفت‌وگو با رييس معاضدت کانون درباره علت اين جابه جايي مي‌پرسم. مي‌گويد: آن زمان فقط 2000 وکيل وجود داشت و اکنون 15000 وکيل.
سردارزاده درباره مزاياي ساختمان جديد که فضاي بازتري را در اختيارشان قرار داده مي‌گويد و در ادامه اين گفت‌وگو به نحوه تاسيس اداره معاضدت کانون و وظايف آن، شرايط دراختيار دادن وکيل معاضدتي، آمار فعاليت‌هاي اداره معاضدت در سالهاي مختلف، تشکيلات ماده 187 و طرح وکيل خانواده مي‌پردازد.
او تاکيد دارد: اولين وظيفه وکيل، ايجاد اصلاح و سازش ميان طرفين پرونده است.
اداره معاضدت پذيرنده پرونده‌هاي حقوقي است
اکبر سردارزاده در گفت‌وگو با خبرنگار حقوقي خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا)، درباره‌ي نحوه‌ي تاسيس اداره‌ي معاضدت کانون وکلا، مي‌گويد: قانون وکالت در 25 بهمن 1315 تصويب شده است. برابر ماده‌ي 31 اين قانون وکلا مکلف به پذيرش پرونده‌هاي حقوقي و کيفري هستند که از طرف کانون ارجاع مي‌شود.
وي با بيان اينکه در پرونده‌هاي کيفري وکيل تسخيري از طرف کميسيون وکالت‌هاي تسخيري انتخاب مي‌شود، مي‌افزايد: در مورد پرونده‌هاي حقوقي اداره‌ي معاضدت وظيفه‌دار اين مهم است که به افراد فاقد توانايي مالي پرداخت حق‌الوکاله وکيل معاضدتي داده شود.
رييس اداره‌ي معاضدت کانون وکلاي دادگستري مرکز، با اشاره به قانون وکالت مصوب 1315، مي‌گويد: بر اساس اين قانون، اداره‌ي معاضدت به افرادي وکيل مي‌دهد که فاقد توانايي مالي باشند، دعواي آنها "با اساس" باشد و راجع به شخص تقاضاکننده باشد. مثلا مادر يک شخص نمي‌تواند به جاي فردي که خود شرايط مراجعه و تقاضا وفق قانون را دارد، براي گرفتن وکيل معاضدتي اقدام کند.
وي در توضيح "با اساس بودن" دعاوي مي‌گويد: بايد دعوا پيشرفت داشته باشد تا از سوي اداره معاضدت پذيرفته شود. دعاوي که فاقد دليل و مدرک است پذيرفته نمي‌شود.
وي درباره‌ي تشکيلات موجود در اداره‌ي معاضدت، اظهار مي‌کند: اولين بخش اين تشکيلات دبيرخانه است. درخواست افراد در دبيرخانه دريافت مي‌شود و به نظر رييس معاضدت مي‌رسد.
سردارزاده ادامه مي‌دهد: بخش ديگر شعبه عرايض است که اکنون به شعبه‌ي ارشاد و راهنمايي تبديل شده است. افراد به اين شعبه مراجعه مي‌کنند و به آنها راهنمايي و مشاوره ارائه مي‌شود. اداره‌ي معاضدت در اکثر مجتمع‌هاي قضايي تهران دفتر دارد که از ساعت 30/8 تا 30/13 به مردم خدمات ارائه مي‌دهند.
بررسي مي‌کنيم کسي قصد فريب معاضدت و فرار از پرداخت هزينه دادرسي را نداشته باشد
سردارزاده مي‌افزايد: شعبه‌ي قضايي سومين بخش اداره‌ي معاضدت کانون وکلاست. در اين شعبه برخي همکاران به عنوان معاون اداره‌ي حضور دارند که درخواست‌هاي مربوط به داشتن وکيل معاضدتي را بررسي مي‌کنند.
وي از وجود برخي افراد که با وجود دارا بودن به اداره‌ي معاضدت مراجعه مي‌کنند و قصدشان فرار از پرداخت هزينه‌ي دادرسي با داشتن وکيل معاضدتي است انتقاد مي‌کند و مي‌گويد: اين افراد به دادگستري درخواست اعسار مي‌دهند تا هزينه دادرسي را نپردازند.
رييس اداره معاضدت کانون وکلاي مرکز ادامه مي‌دهد: اداره‌ي معاضدت کانون دقيقا بررسي مي‌کند که دسته‌اي از افراد قصد فريب اداره‌ي معاضدت را براي گرفتن احکام اعسار نداشته باشند.
سردارزاده با اشاره به ماده‌ي 38 آيين‌نامه وکالت، به مواردي از قصد فريب اداره‌ي معاضدت اشاره مي‌کند و مي‌گويد: براي مثال نگهباني که ماهيانه 300 هزار تومان حقوق مي‌گرفت يک چک 200 ميليوني با گواهي عدم پرداخت داشت. بعد از تحقيق فهميديم که صاحب حجره‌اي در بازار که وي نگهبان آنجاست، براي فرار از پرداخت حق‌الوکاله و معافيت از پرداخت هزينه دادرسي چک را به نگهبانش داده است تا اقدام کند يا در مورد ديگر زني قصد داشت مهريه 500 سکه طلا خود را به اجرا بگذارد در حالي که همسر او يک کارگر ساده بود و مي گفت قصدش ادب کردن همسرش است. ما وکيل در اختيار چنين افرادي قرار نمي‌دهيم.
وي به مورد ديگري اشاره مي‌کند و مي‌گويد: آقايي مراجعه کرد که يکسال از اقامت پسرش در خارج از کشور مي‌گذشت. همسر پسر قصد داشت از حق قانوني خود استفاده کند و طلاق بگيرد اما پدر پسر مي‌خواست با گرفتن وکيل مانع طلاق همسر او شده و تمکين او را نيز از دادگاه بخواهند. ما به چنين مواردي وکيل معرفي نمي‌کنيم.
سردارزاده درباره اينکه نحوه تشخيص عجز از پرداخت متقاضيان دقيقا به چه شکل است؟ مي‌گويد: شخصي که براي گرفتن وکيل معاضدتي مراجعه مي‌کند تقاضاي خود را همراه اطلاعات شغلي، حقوق ماهانه، موضوع دعوا، استشهاديه و گواهي 4 نفر، گواهي مسجد و تاييديه عدم توانايي مالي ارائه مي‌کند تا براي ما محرز شود که فرد توانايي پرداخت حق الوکاله را ندارد و وکيل در اختيار او گذاشته شود.
افرادي که تقاضايشان براي درخواست وکيل رد شود مي‌توانند ظرف 10 روز به هيات مديره شکايت کنند
رييس اداره‌ي معاضدت کانون وکلاي دادگستري مرکز، با بيان اينکه اگر کسي شرايط قانوني برخورداري از وکيل را نداشته باشد تقاضاي او رد مي‌شود، اظهار مي‌کند: ظرف 10 روز از ابلاغ رد تقاضا، فرد مذکور مي‌تواند به هيات مديره کانون وکلاي اعتراض کند. چنانچه هيات مديره تقاضاي او را رد کرد قطعي است و اگر پذيرفت درخواست پذيرش را با ذکر دلايل براي ما مي‌فرستد.
خدمات مشاوره‌يي معاضدت رايگان است
سردارزاده با اشاره به اينکه خدمات مشاوره‌يي معاضدت رايگان است، مي‌افزايد: ما در مجتمع‌هاي شهيد مفتح، باهنر، بهشتي، صدر، مدرس، بعثت، محلاتي، مطهري، عدالت دادسراي امور جنايي و خانواده يک و دو، دفتر معاضدت داريم و مشاوران ما هر روز در آنجا حضور دارند.
وي مي‌گويد: هيچ مبلغي از مراجعان بابت ارشاد، راهنمايي و مشاوره دريافت نمي‌شود و در مورد وکالت معاضدتي، در ابتدا مبلغ حق‌الوکاله دريافت نمي‌شود. اول طرح دعوا مي‌شود. وکيل معاضدتي در دادخواست تقديمي به دادگاه حق‌الوکاله دادرسي را درخواست مي‌کند و در صورتي که پرونده به حکم برسد، حق‌الوکاله از محکوم عليه وصول و به وکيل پرداخت مي‌شود و 20 درصد به اداره‌ي معاضدت واريز مي‌شود.
رييس اداره معاضدت کانون وکلاي دادگستري مرکز، با بيان اينکه برخي همکاران محترم قضايي کم‌لطفي مي‌کنند و برخي شعب دادگاه‌ها به وکيل معاضدتي اعلام مي‌کنند بايد تمبر مالياتي باطل کنيد، مي‌افزايد: در پرونده‌هايي که وکيل انتخاب مي‌شود وکيل بايد برابر ميزان خواسته، تعرفه قانوني، تمبر مالياتي و تعاون و بازنشستگي باطل کند اما در مورد پرونده معاضدتي، از آنچه دريافت شد بايد ماليات پرداخته شود. تاکنون چند مورد پرونده را به اداره معاضدت به دليل ابطال نکردن تمبر مالياتي برگردانده‌اند.
قرار است بخشنامه‌اي درباره عدم ابطال تمبر از سوي وکلاي معاضدتي صادر شود
سردارزاده با بيان اينکه «ماليات بر درآمد است نه ماليات بر نه درآمد»، مي‌افزايد: ما اين موضوع را به رياست هيات مديره کانون مرکز منعکس کرديم. ايشان اين موضوع را با رييس کل محترم دادگستري استان تهران و معاون محترم وي منعکس کردند و قرار است بخشنامه شود تا از وکلاي معاضدتي درخواست ابطال تمبر صورت نگيرد. قرار است يک نسخه از اين بخشنامه براي ما نيز ارسال شود.
وي مي‌گويد: يکي از همکاران ما براي چهارمين بار به مجتمع مطهري مراجعه کرد و شعبه‌ي 286 از وي درخواست کرده است که تمبر مالياتي الصاق شود.
معاضدت کانون در زمان الزامي بودن وکيل در دعاوي حقوقي، بسيار فعال بود
رييس اداره‌ي معاضدت کانون وکلاي دادگستري مرکز، مي‌گويد: در قانون اصلاح پاره‌اي از قوانين دادگستري الزامي بودن درخواست وکيل تصريح شده بود و به وزارت دادگستري اختيار داده شد که امکاناتي را براي اجراي آن در نظر بگيرد تا تاريخ 5/3/84 اين قانون متوقف بود که آيين‌نامه الزامي شدن وکيل از طرف رياست وقت قوه‌ي قضاييه ابلاغ و عملياتي شد. اداره‌ي معاضدت کانون در اين زمينه بسيار فعال بود و تا جايي که در توانش بود براي خدمت به مردم تلاش کرد و آمارها نشانگر اين تلاش و همکاري است.
سردارزاده خاطر نشان مي‌کند: در اسفند 88 راي وحدت رويه مبني بر عدم الزامي بودن دخالت وکيل در دعاوي حقوقي صادر شد.
مراجعه 9989 نفر به دفتر مرکزي معاضدت در سال 88
رييس اداره معاضدت کانون وکلاي دادگستري مرکز درباره آمار مراجعات به اداره معاضدت کانون مي‌گويد: مراجعان در سال 88 به دفتر مرکزي اداره معاضدت 9989 نفر بوده است. همچنين در مجتمع قضايي شهيد بهشتي 4938، خانواده يک 7378، خانواده دو 5689، عدالت 3229، مطهري 6270، بعثت 4694 و مفتح 2709 باهنر 7779 نفر مشاوره رايگان دريافت کرده‌اند.
وي با اشاره به دائر کردن دفتر معاضدت در برخي شهرستان‌ها عنوان مي‌کند: در استان هرمزگان به 670 نفر در سال 88 خدمات مشاوره ارائه شد. وکالت معاضدتي در سال 87، 36 فقره و در سال 88 تا دي ماه 225 نفر ارائه شد. در استان يزد مشاوره حضوري به 51176 نفر و مشاوره تلفني به 16115 نفر ارائه شد و وکالت معاضدتي در سال 88، 356 فقره بوده است.
وکالت معاضدتي 238 فقره وکيل در سه ماهه اول 89
بيشترين پرونده‌ها مربوط به طلاق است
سردارزاده با بيان اينکه در سه ماهه اول سال 89 تعداد پرونده‌هاي وکالت معاضدتي 238 فقره وکيل در اختيار مردم گذاشته شده است، تصريح مي‌کند: از نظر نوع پرونده‌ها در سه ماهه اول 89 بيشترين پرونده يعني 31 فقره مربوط به طلاق،12 فقره مطالبه وجه و ثمن معامله، 7 فقره مهريه و تنظيم سند 9 فقره خواهد بود.
قرار گرفتن 2657 وکيل معاضدتي در اختيار مردم در سال 88
وي مي‌افزايد: در سال 88 تعداد 2657 وکيل در اختيار مردم قرار داده شده است. در سال 88 ،1150 فقره طلاق،190 فقره مطالبه مهريه، 165 فقره مطالبه وجه و ثمن معامله، 150 فقره تنظيم سند، 44 فقره مطالبه اجرت المثل، 21 فقره مطالبه نفقه و 24 فقره تمکين بوده است.
سردار زاده درباره آمارهاي سال 87 اداره معاضدت مي‌گويد: در اين سال 17622 نفر براي مشورت مراجعه کردند که به 1795 فقره پرونده وکيل معاضدتي معرفي شده و 800 فقره با موضوع طلاق، 255 مطالبه مهريه، 123 فقره تنظيم سند و 117 فقره مطالبه وجه و ثمن معامله است.
بدعت 187 به دليل کمبود وکيل نبود
سردارزاده در پاسخ به اين سوال که با توجه به اينکه ايجاد تشکيلات ماده 187 به دليل کمبود وکيل بوده است، آيا اداره معاضدت مي‌تواند با امکانات و نيروهاي فعلي خود پاسخگوي نيازهاي مراجعان باشد؟ مي‌گويد: بدعت 187 به دليل کمبود وکيل نبود. ادعا مي‌شد که به دليل اشتغالزايي و ارائه خدمات وکالت در نقاط محروم است اما در نهايت آمار ارايه شده نشان داد که مخصوصا در دوره اول اکثر وکلاي 187 براي تهران پروانه وکالت دريافت داشتند و اين موضوع مسايل ديگري دارد.
وي با بيان اينکه در زمان ايجاد تشکيلات 187 نيز وکيل به اندازه کافي وجود داشت، افزود: تعيين تعداد وکلاي کانون در مراکز مختلف براساس تصميم‌گيري کميسيوني است که مرکب از سه عضو است که دو عضو آن از قوه قضاييه هستند. در نتيجه اگر دستگاه قضايي مصمم بود مي‌توانست تعداد بيشتري وکيل در نظر بگيرد و پذيرش را افزايش دهند.
قوه قضاييه با توجه به کمبود قاضي بايد به پذيرش و تربيت قاضي بپردازد نه وکيل
رييس اداره معاضدت کانون وکلا با بيان اينکه کمبود وکيل و اشتغالزايي بهانه است، اظهارمي‌کند: اين عذر بدتر از گناه است. قوه قضاييه با توجه به کمبود قاضي بايد به پذيرش و تربيت قاضي بپردازد نه وکيل. راه پرورش وکيل با وجود کانون‌هاي وکلا دادگستري تاسيس نهاد موازي ماده 187 نبود و نيست.
درصدد هستيم در فرهنگسراها دفتر معاضدت داير کنيم
وي با بيان اينکه در برخي مجتمع ها که امکانات در اختيار معاضدت گذاشته شده، به ارايه خدمات مي‌پردازيم، مي‌گويد: در مجتمع شهيد صدر در ميرعماد دفتري در اختيار معاضدت گذاشته بودند که محل اقامت سربازان وظيفه بود و وکلاي ما با مشکلات فراواني مواجه بودند. در نتيجه دفتر را تعطيل کرديم اما با حضور آقاي محدثي در مجتمع صدر الان اتاق بسيار خوبي در اختيار ما گذاشته‌اند و حدود 24 نفر ا ز وکلاي ما در آنجا خدمات مشاوره رايگان ارائه مي‌کنند. اگر مجتمع‌ها امکاناتي در اختيار ما بگذارند ما خدمات معاضدت را ارائه خواهيم داد. ما درصدد هستيم که در فرهنگسراها نيز دفتر معاضدت داير کنيم.
سردارزاده با اشاره به نقش رسانه‌ها در معرفي خدمات وکالت اظهار مي‌کند: بايد رسانه‌هاي عمومي مانند راديو و تلويزيون مردم را به گرفتن وکيل يا خدمات اداره معاضدت راهنمايي کنند و وکلا را به گونه شايسته‌يي که هستند نشان دهند. اين رسانه‌ها به تازگي قضات را نيز به گونه ديگري که در حدود وظايف و شان آنها نيست، نشان مي‌دهند.
وي افزود: وکلاي تابع کانون‌هاي وکلاي دادگستري از تبليغ کردن ممنوع هستند. اگر رسانه‌ها در سريال‌ها و برنامه‌هاي خود تبليغ و راهنمايي درستي کنند، به تبع مردم علاقه بيشتري نشان مي‌دهند.
معاضدت آماده پذيرش مردم است
سردارزاده در پاسخ به اينکه معاضدت تا چه حد مي‌تواند پاسخگوي تعداد مراجعات باشد؟ به آمارهاي اداره معاضدت در دوره الزامي بودن استفاده از و کيل اشاره مي‌کند و مي‌گويد: معاضدت آماده پذيرش مردم است و وظيفه آن کمک و همياري به آنها است.
فعاليت کميسيون ويژه کانون تحت نظر اداره معاضدت
رييس اداره معاضدت عنوان مي‌کند: کميسيون "ويژه" در دوره قبل هيات مديره تصويب شد که در کنار کميسيون‌هاي وکالت تسخيري و معاضدت به کار مشغول است و در حال حاضر تحت نظر اداره معاضدت فعاليت مي‌کند. برخي پرونده‌ها نه قابليت ارجاع به کميسيون وکاليت تسخيري را دارد و نه معاضدت که چنين پرونده‌هاي به کميسيون ويژه ارسال مي‌شود. براي مثال دختر 14 سالهاي که از جانب پدر مورد اذيت و آزار قرار مي‌گرفت و ما تشخيص داديم حتما بايد وکيل داشته باشند که يکي از وکلا داوطلبانه وکالت وي را پذيرفت. در مورد ديگري دختر يک جانبار جنگ تحميلي را سه نفر فريب داده و به وي تجاوز به عنف کردند. دادگاه عنف را تشخيص نداد و وکالت وي را يکي ديگر از همکاران ما داوطلبانه پذيرفت.
وي درباره اجراي طرح وکيل خانواده از سوي کانون وکلاي دادگستري مرکز اظهار مي‌کند: اين طرحي است که از سوي هيات مديره کانون وکلاي دادگستري مرکز ايجاد شده و در همان محل با مراجعه متقاضيان رسيدگي مي‌شود.
گاهي با دعوت از طرف پرونده صلح و سازش ايجاد مي‌کنيم
سردارزاده در پاسخ به اينکه آيا هم‌پوشاني ميان وظايف اداره معاضدت و طرح وکيل خانواده وجود ندارد؟ اظهار مي‌کند: وکيل به صورت عام در طرح وکيل خانواده مطرح است و اعم از ارائه مشورت يا دخالت در پرونده يا تنظيم قرارداد و ... را انجام مي‌دهد. افراد هر جا دچار مشکل شدند مي‌توانند به وکيلي که برايشان در نظر گرفته شده است مراجعه کنند. اما ما در اداره معاضدت براساس مطالعه پرونده مشورت و راهنمايي ارايه مي‌دهيم، حتي وکلاي معاضدتي گاهي طرف پرونده را دعوت و صلح و سازش ميان آنان ايجاد مي‌کنند.
اولين وظيفه وکيل اصلاح و سازش بين طرفين پرونده است
رييس اداره معاضدت کانون اولين وظيفه وکيل را اصلاح و سازش بين طرفين موضوع مي‌داند و مي‌گويد: اگر تلاش‌ها منجر به صلح و سازش نشد به دادگستري مراجعه مي‌شود اما تا قبل از آن مي‌توان موضوع را با داوري حل کرد. با احياي دادسراها حدود 30 تا 40 درصد پرونده‌ها در مرحله دادسرا حل شد و پرونده‌ها به دادگاه نرفت.
وي درباره نحوه پذيرش پرونده‌هاي معاضدتي از سوي وکلا اظهار مي‌کند: هر وکيل مکلف است در سال سه پرونده معاضدتي را قبول کند. ما فهرست وکلا را از الف تا ياء در دسترس داريم و پرونده‌هاي معاضدتي از ابتداي فهرست به وکلا ارجاع مي‌شود. ممکن است در سال به يک نفر دو پرونده و به ديگري سه يا حتي چهار پرونده برسد.
سردارزاده خاطرنشان مي‌کند: با توجه به کثرت کار مراجعان در دادسرا و دادگاه‌ها و کميسيون‌هايي نظير بين‌الملل، حقوق بشر و انتشارات و ديگر کميسيون‌هاي انتظامي کانون و کلا، وکلايي را که در اين بخش‌ها خدمات مي‌دهد از ارائه خدمات معاضدتي معاف کرده‌ايم چون آنها گرفتاري‌هاي خودشان را دارند. اما در مورد مشاوره هر سال در دور جديد که انتخابات هيات مديره انجام مي‌شود، فراخوان عمومي عضويت در کميسيون‌ها منتشر مي‌شود و عده‌اي هم به اين طريق عضو اداره معاضدت مي‌شوند.
وي مي‌گويد: امسال نيز تمام گروه‌هاي کانون که 16 گروه بودند از هر گروهي خواسته شد 5 نفر از اعضاي خود را به ما معرفي کنند که بتوانيم از آنها استفاده کنيم. اين فهرست در سه جلسه بررسي و به ما داده شد و اين افراد در مجتمع‌هاي مختلف و دفتر مرکزي مشغول به کار شدند.
در دوره جديد هيات مديره، کارآموزي در اداره معاضدت تصويب شد
سردار زاده اظهار مي‌کند: موضوع مهم ديگر اينکه در اين دوره هيات مديره مقرر و تصويب شده که کارآموزان وکالت در اداره معاضدت يک دوره کارآموزي را بگذرانند که از ماه پيش اين امر شروع شده و يک دوره 30 نفر و دوره اخير 50 نفر در حال کارآموزي هستند که از جهت ارتقاء سطح علمي و عملي آنها بسيار مفيد و تاثيرگذار است.
گفت‌وگو از خبرنگار حقوقي ايسنا: مرضيه خلقتي